Έμφυλες διαδρομές. Γυναικείες προσωπογραφίες στη δραματουργία του Χάρολντ Πίντερ

Ο τιμημένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας σύγχρονος Άγγλος δραματουργός Χάρολντ Πίντερ άφησε ισχυρό αποτύπωμα στο παγκόσμιο θεατρικό στερέωμα με την ανανέωση της δραματικής γλώσσας ως επικοινωνιακού εργαλείου - κάτι που επέδρασε αποφασιστικά και στη χαρακτηρολογία του. Ως πορτρετίστας, ο Πίντερ δημιούργησε αινιγματικούς και αντιφατικούς χαρακτήρες που επιδίδονται συνεχώς σε αγώνες εξουσιασμού και αυτοάμυνας για να εδραιώσουν το αδύναμο και ρευστό εγώ τους. Στις διυποκειμενικές σχέσεις τους, οι μεν άνδρες προσπαθούν να διατηρήσουν τα πατριαρχικά τους προνόμια, και άρα παραμένουν πιο στατικοί και στερεότυποι, ενώ οι γυναίκες, καθώς μετέρχονται ποικίλους τρόπους για να αποκτήσουν τα δικαιώματα που τους έχει αποστερήσει η πατριαρχία, εξελίσσονται και ωριμάζουν περισσότερο ως άτομα μέσα στην πορεία του έργου του.

 

Η πρώιμη πιντερική κριτική βρίθει ψυχοκοινωνικών και πολιτικών ερμηνειών της δραματουργίας του, ενώ αργότερα εμπλουτίσθηκε και με φεμινιστικές προσεγγίσεις. Η έμφυλη όμως θέση του άνδρα συγγραφέα  απέναντι στα δημιουργήματά του, κατά τη γνώμη μου, παραμένει βασανιστικά ασαφής και αινιγματική. Η παρούσα μελέτη προσπαθεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό, επανεξετάζοντας την πιντερική δραματουργία μέσα από τις σύγχρονες τάσεις της θεωρίας των φύλων και των πολλαπλών ταυτοτήτων, με μία σαφή επικέντρωση στην εξελικτική πορεία των γυναικείων πορτρέτων του και την επιτελεστική τους δυναμική. Έτσι καταδεικνύεται πώς οι γυναικείες μορφές των δραμάτων του Πίντερ αποκτούν στέρεη σκηνική οντότητα ως ένσαρκες παρουσίες με ηχηρή φωνή, παρά τον κοινωνικό τους εγκλωβισμό στις εμμένουσες πατριαρχικές δομές εξουσίας.